Kukurydza jest jednym z najważniejszych elementów współczesnego rolnictwa, zarówno w produkcji ziarna, jak i kiszonki. Aby jednak uzyskać wysokiej jakości plony, należy zwrócić szczególną uwagę na odpowiedni dobór odmian. Decyzje o doborze FAO (wskaźnika wczesności odmiany) oraz samej odmiany muszą być podejmowane na podstawie warunków glebowych, dostępności wody, długości sezonu wegetacyjnego oraz planowanego przeznaczenia plonu. W obliczu zmienności klimatycznej, w której wiosny stają się coraz bardziej kapryśne, a zimy coraz krótsze, precyzyjny wybór odmiany staje się kluczowy w minimalizacji ryzyka upraw.
FAO a dobór odmiany
FAO to system cyfrowych oznaczeń określający wczesność odmiany kukurydzy, czyli długość okresu wegetacyjnego potrzebnego do jej pełnej dojrzałości Określa ona czas potrzebny na pełne dojrzewanie rośliny. Odpowiedni wybór FAO w kontekście zmieniającego się klimatu i różnorodnych typów gleb jest fundamentem strategii uprawy kukurydzy.
- FAO 200-230: bardzo wczesne i wczesne odmiany, które zapewniają bezpieczeństwo zbioru w chłodniejszych regionach Polski. Dzięki krótszemu okresowi wegetacyjnemu, mają także mniejszą wilgotność przy omłocie, co minimalizuje koszty dosuszania.
- FAO 240-250: odmiany średniowczesne, bardziej uniwersalne, przeznaczone zarówno do produkcji ziarna, jak i kiszonki. Najlepsze sprawdzają się w centralnej Polsce, gdzie sezon wegetacyjny nie jest zbyt krótki.
- FAO 260-270: odmiany średniopóźne, polecane na gleby zasobniejsze oraz stanowiska o wyższej sumie temperatur efektywnych. Doskonale nadają się do produkcji kiszonki oraz biogazu.
Wybór FAO to kompromis pomiędzy potencjałem plonowania a ryzykiem związanym z krótkim sezonem wegetacyjnym, jak również kosztami dosuszania.
Dobór odmiany do gleby i dostępności wody
Dobór odpowiedniej odmiany zależy również od rodzaju gleby oraz dostępności wody. Gleby o różnej strukturze wymagają odmian o różnych cechach genetycznych.
- Gleby lekkie: na takich stanowiskach najlepsze będą odmiany wcześniejsze, charakteryzujące się silnym wigorem wiosennym oraz większą tolerancją na suszę.
- Gleby średnie: na tych glebach można stosować odmiany FAO 240–260, które są najbardziej elastyczne i uniwersalne, oferując najlepszy kompromis pomiędzy plonem a wymaganiami uprawowymi.
- Gleby cięższe, zasobne: na takich stanowiskach warto wybrać odmiany późniejsze, FAO 260–270, które pozwalają na budowanie dużej biomasy i plonu ziarna, co jest istotne zwłaszcza w produkcji kiszonki.
Kierunek użytkowania kukurydzy
Kierunek użytkowania kukurydzy – ziarno, kiszonka, biogaz – również wpływa na dobór odmiany. Inne cechy są wymagane, by uzyskać wysokiej jakości plon w zależności od przeznaczenia.
- Ziarno: w przypadku produkcji ziarna kluczowe są szybkie procesy oddawania wody oraz odporność na fuzariozę kolb. W tym przypadku preferowane są odmiany wczesne i średniowczesne.
- Kiszonka: do produkcji kiszonki najważniejsza jest ilość i jakość biomasy, strawność włókna oraz zawartość skrobi. W tym przypadku dominują odmiany średniopóźne, które zapewniają odpowiednią ilość suchej masy.
- Biogaz/bioetanol: najlepiej sprawdzają się odmiany późniejsze, o wysokim udziale suchej masy i dużych kolbach, co wpływa na wyższą efektywność w produkcji biogazu lub bioetanolu.
Cechy dodatkowe odmian
Wybór odmiany kukurydzy to także uwzględnienie cech dodatkowych, które mogą zwiększyć efektywność produkcji w określonych warunkach:
- Stay-green: odmiany o przedłużonym okresie zieloności pozwalają na dłuższe okno zbioru, co szczególnie jest przydatne w przypadku upraw w zmiennych warunkach pogodowych.
- Typ kolby: kolby typu flex tzw elastyczne o nieustalonej genetycznie wielkości kolby zapewniają większą elastyczność w plonowaniu, natomiast kolby typu fix (kolby o ustalonej genetycznie wielkości niezależnie od warunków czy dostępności składników pokarmowych)są bardziej stabilne, co przekłada się na mniejszą zmienność plonów.
- Odporność na wyleganie i choroby: w zależności od regionalnych problemów z chorobami lub zjawiskiem wylegania, warto wybierać odmiany odporne na fuzariozę, głownię czy inne choroby, które mogą zagrażać uprawom.
Efekty właściwego doboru odmian
Dobór odpowiednich odmian kukurydzy przynosi wymierne korzyści. Prawidłowo dobrany profil odmiany pozwala na:
- Stabilność plonowania: nawet w obliczu niekorzystnych warunków pogodowych, odpowiedni dobór FAO i odmiany pozwala na uzyskanie stabilnych plonów.
- Niższe koszty dosuszania: dobrze dobrana odmiana, która szybciej oddaje wodę, przyczynia się do zmniejszenia kosztów związanych z dosuszaniem ziarna.
- Wyższa jakość kiszonki: w przypadku przeznaczenia na kiszonkę, odmiany o odpowiednich parametrach (np. wysokiej strawności włókna, dużej zawartości skrobi) zapewniają wyższą jakość biomasy.
- Lepsze wykorzystanie gleby i wody: odpowiedni dobór odmiany pozwala na efektywne wykorzystanie zasobów glebowych, szczególnie w trudnych warunkach glebowych.
W praktyce rolniczej
Wybór odmiany kukurydzy nie powinien być podyktowany jedynie potencjałem plonowania, ale także stabilnością i elastycznością w odpowiedzi na zmieniające się warunki uprawowe. W praktyce rolniczej często wybierane są kombinacje odmian wczesnych i późniejszych, aby zminimalizować ryzyko związane z kapryśnym klimatem, ale jednocześnie maksymalizować plony.
Przykłady popularnych odmian kukurydzy:
- Ibarama (FAO 220-230, dent): wysoko plonująca i stabilna odmiana, świetnie oddająca wodę, doskonała na ziarno, odporna na głownię i fuzariozę.
- SY Invictus (FAO 230, flint): uniwersalna odmiana, idealna na ziarno i kiszonkę, odporna na suszę, z dobrym stay-green.
- Winterstone (FAO 260-270, dent): idealna na ziarno i bioetanol, radzi sobie dobrze w warunkach suszy, dzięki technologii Tropical Dent bardzo dobrze oddaje wodę.
- Kosmal (FAO 260, semi-dent): doskonała odmiana do produkcji kiszonki i biogazu, o dużym udziale suchej masy kolb, bardzo dobra strawność kiszonki.
Właściwy dobór odmiany kukurydzy jest kluczowy dla uzyskania wysokich i stabilnych plonów, szczególnie w kontekście zmieniających się warunków klimatycznych i glebowych. Warto dobierać odmiany uwzględniając FAO, typ gleby oraz docelowy kierunek użytkowania (ziarno, kiszonka, biogaz). Właściwie dobrany profil odmian zapewnia nie tylko stabilność plonów, ale także niższe koszty produkcji, wyższą jakość plonów i lepsze wykorzystanie dostępnych zasobów.
Zajmuję się tematami, które wykraczają poza sam siew – koncentruję się na tym, jak optymalizować plonowanie poprzez właściwe nawożenie, ochronę roślin i dobór technologii uprawy. Interesują mnie nie tylko odmiany zbóż, ale cały system produkcji roślinnej, który prowadzi do stabilnych, pewnych zbiorów – nawet w sezonach pełnych wyzwań.
Na blogu Lechpolu dzielę się praktycznymi wskazówkami i aktualną wiedzą – od działania regulatorów wzrostu, przez skuteczne zabiegi jesienne, po wybór odpowiednich mikroorganizmów glebowych. Piszę tak, by informacje z artykułu można było wdrożyć w gospodarstwie już następnego dnia.
Rolnictwo się zmienia – a moją rolą jest pomóc zrozumieć, które zmiany mają realną wartość.